Γλωσσάριο

Η σελίδα βρίσκεται υπό κατασκευή.

Το παρόν γλωσσάριο αποσκοπεί στην εξήγηση λέξεων και όρων που εμφανίζονται συχνά σε ελληνικά κείμενα.

Α

Άβατον: ένας ιερός χώρος όπου απαγορεύεται η είσοδος σε βέβηλους ανθρώπους.

Αγαθόν, το: το καλόν, ευγενές ή υπέρτατο καλό.

Αγαθός δαίμων: το καλό πνεύμα, αγαθή δύναμη. Πνεύμα προστάτης του οίκου. Παραδοσιακά του προσφέρεται κρασί μετά το μεσημεριανό γεύμα. Κάποιες φορές ταυτίζεται με τον Γενέθλιο δαίμων ή Δαίμων εαυτού, τον φύλακα προστάτη ή προσωπικό δαιμόνιο του ανθρώπου, το οποίο μπορεί να διαδραµατίσει κεντρικό ρόλο στα πλαίσια της οικιακής λατρείας. Ο Δαίμων εαυτού θεωρείται επίσης δάσκαλος, εσωτερική φωνή ή σύμβουλος. Το σύμβολό του είναι το (φτερωτό) φίδι, το οποίο θεωρείται στη Νάξο εως και σήμερα αγγελιοφόρος αγαθής τύχης και ως εκ τούτου δεν πρέπει να σκοτώνεται.

Άγαλμα: γλυπτό έργο, που αναπαριστά μία θεότητα, είδωλο.

Αγάπη: απόλυτη αποδοχή. Φιλία ή ερωτική σχέση με άλλο άτομο. Στοργή.

Αγών: συγκεντρώσεις, διαγωνισμοί, αθλητικοί αγώνες προς τιμήν των θεών. Γνωστά παραδείγματα: οι Ολυμπιακοί Αγώνες και οι Αγώνες της Νεμέας προς τιμήν του Δία.

Άδυτον: μυστικός θάλαμος ή χώρος στο ιερό που προορίζεται μόνο για εκείνους στους οποίους έχει ανατεθεί η φροντίδα της λατρείας ή του μαντείου. Το ιερότερο μέρος του ναού.

Αιδώς: δέος, ιερό συναίσθημα «ντροπής», συναίσθημα της αιδούς, μετριοφροσύνης ή σεμνότητας. Αυθόρμητη ηθική συστολή ή αυθόρμητο συναίσθημα σεμνότητας απέναντι στο θείο.

Αιολείς: ελληνική φυλή, η οποία -σε σύγκριση με τα άλλα ελληνικά φύλα- φαίνεται να παρουσιάζει μια «πολιτισμική καθυστέρηση», ενώ η συμβολή τους στην ποίηση υπήρξε σημαντική.

Αμφιδρόμια: αποδοχή του νεογέννητου από την οικογένεια, το οποίο, περίπου επτά μέρες μετά τη γέννησή του, περιφέρεται γύρω από την οικιακή εστία, τίθεται υπό την προστασία των εφεστίων ή οικογενειακών θεών και ενσωματώνεται επίσημα στον οίκο. Στη συνέχεια ή τρεις ημέρες μετά ακολουθεί η ονοματοδοσία.

Ανάγκη: αναγκαιότητα, πεπρωμένο, παγκόσμια νομοτέλεια.

Ανάθημα: αναθηματική προσφορά. Αντικείμενο που αφιερώνεται στους θεούς. Προσφέρεται στους θεούς για ευχές που εισακούστηκαν ή έχουν απαντηθεί ή ακόμη και για ευχές που νομίζουμε ότι θα εισακουστούν.

Ανθελληνισμός: Δες το λήμμα «μισελληνισμός».

Ανιμισμός: Δες το λήμμα «πανδαιμονισμός».

Απαρχή: η πρώτη θυσία, η πρώτη προσφορά στην αρχή μιας τελετής.

Αποσύνθεση: αποικοδόμηση, διάλυση. Διάλυση ενός αντικειμένου στα συστατικά του μέρη.

Αρχαίος νόμος: παλιό έθιμο ή συνήθεια.

Αχαιοί: αρχικά μια από τις τέσσερις ελληνικές φυλές, στη συνέχεια συλλογικός όρος για τους (αρχαίους) Έλληνες.

 

 


Β


Γ

 


Δ

 


Ε

 


Ζ

 


Η

 


Θ

 


Ι

 


Κ

 


Λ

 


Μ

 


Ν

Νεκύσια, τα: προσφορές στους νεκρους, τους προγόνους.


Ξ


Ο


Π


Ρ


Σ

 


Τ

 


Υ

 


Φ

 


Χ

 


Ψ

 


Ω

 

***

Βιβλιογραφία

Löwe, G./Stoll, H. A., Lexikon der Antike: Griechenland und das römische Weltreich, Βίζμπαντεν: VMA, 1997.
Liddell, H. G./Scott, R., A Greek-English Lexicon, 9η έκδ., Νέα Υόρκη: Oxford University Press, 1996.
Burkert, W., Griechische Religion der archaischen und klassischen Epoche, 2η επαυξ. έκδ., Στουτγκάρδη: Kohlhammer, 2011 [1977]. Σειρά: Die Religionen Der Menschheit, Τόμος 15, εκδ. από τους Antes/Gladigow κ.ά.
Zaidman, L. B./Schmitt-Pantel, P., Die Religion der Griechen: Kult und Mythos, Μόναχο: C.H. Beck, 1994. Μτφ. Andreas Wittenburg.
Nilsson, M. P., Griechischer Glaube, Μπερν: A. Francke Verlag, 1950. Μτφ. Benedict Christ.
Veyne, P., Die griechisch-römische Religion: Kult, Frömmigkeit und Moral, Στουτγκάρδη: Reclam Verlag, 2008. Μτφ. Ursula Blank-Sangmeister/Anna Raupach.
Larson J., Ancient Greek Cults: A Guide, Νέα Υόρκη: Routledge, 2007.
Otto, W. F., Theophania: Der Geist der altgriechischen Religion, Αμβούργο: Rowohlt Taschenbuch Verlag, 1956, εκδ. από Dr. Ernesto Grassi.
Hierzenberger, G., Der Glaube der alten Griechen und Römer, Κεβελάερ: Topos Plus/Lahn Verlag, 2003.
Giebel, M., Das Orakel von Delphi: Geschichte und Texte, Griechisch/Deutsch, Στουτγκάρδη: Reclam, 2001.
Stagman, Dr. M., 100 Prophezeiungen vom Orakel in Delphi: Prophetischer Rat vom Gott Apollo, Φρανκφούρτη: City-State Press, 2000. Μτφ. Renate Bosch.
Vernant, J.-P., Götter und Menschen, Κολωνία: DuMont Buchverlag, 2000. Μτφ. Hella Faust.
Hughes, D. D., Human sacrifice in ancient Greece, Λονδίνο: Routledge Publisher, 1991.
Faure, P., Kreta: Das Leben im Reich des Minos, 1η έκδ., Στουτγκάρδη: Reclam, 1976.
Friedell, E., Kulturgeschichte Griechenlands, 11η έκδ., Μόναχο: Deutscher Taschenbuch Verlag, 2009.
Crescenzo, L. D., Geschichte der griechischen Philosophie: Die Vorsokratiker, Ζυρίχη: Diogenes Verlag, 1990. Μτφ. Linde Birk.
Crescenzo, L. D., , Geschichte der griechischen Philosophie: Von Sokrates bis Plotin, Ζυρίχη: Diogenes Verlag, 1990. Μτφ. Linde Birk.
Wedemeyer, I. von, Die Goldenen Verse des Pythagoras: Lebensregeln zur Meditation, 5η έκδ., Heilbronn Verlag: Χαϊλμπρόν, 2001.
Demokrit, Fragmente zur Ethik. Griechisch/Deutsch, Reclams Universal-Bibliothek Nr. 9435, Στουτγκάρδη: Reclam Verlag, 2007. Μτφ. Gred Ibscher.
Platon, Apologie des Sokrates: Griechisch/Deutsch, Reclams Universal-Bibliothek Nr. 8315, Στουτγκάρδη: Reclam Verlag, 2008. Μτφ. Manfred Fuhrmann.
Epiktet, Handbüchlein der Moral: Griechisch/Deutsch, Reclams Universal-Bibliothek Nr. 8788, Στουτγκάρδη: Reclam Verlag, 1992. Μτφ. Kurt Steinmann.
Ρασσιάς, Βλάσης Γ., «Θύραθεν»: Φιλοσοφικό Λεξικό, Αθήνα: Ανοιχτή Πόλη, 2006.
Ρασσιάς, Βλάσης Γ., ΖΕΥΣ: Συμβολή στην Επανανακάλυψη της ελληνικής Κοσμοαντίληψης, 2η έκδ., Αθήνα: Ανοιχτή Πόλη, 2005.
Βερέττας, Μάριος, Γεννήθηκα Έλληνας, 3η έκδ., Αθήνα: Εκδόσεις Βερέττας, 2008.
Ingvar: Οι Αρχαιόθρησκοι απέναντι στους Αποκρυφιστές, Αθήνα: Ανοιχτή Πόλη, 1995. (πρωτότυπο: Odinism and The Occult, από: Odinism Today, Τεύχος νο. 17, 1995)
Luck, G., Magie und andere Geheimlehren in der Antike, Στουτγκάρδη: Kröner, 1990.
Graf F., Gottesnähe und Schadenzauber: Die Magie in der griechisch-römischen Antike, Μόναχο: C.H. Beck, 1996.
Seligmann K., Das Weltreich der Magie: 5000 Jahre Geheime Kunst. Έλτβιλ του Ρήνου: Bechtermünz Verlag, 1988.
Gemoll, W., Griechisch-Deutsches Schul- und Handwörterbuch, 9η έκδ., Μόναχο: Oldenbourg, 1965 [1908].
Περί «πλατωνικών σωμάτων»:
Beckermann, A.: Orientierung: Überblick über die Geschichte der Philosophie – Antike (4). Πανεπιστήμιο Μπίλεφελντ, Τμήμα Φιλοσοφίας, Χειμερινό Εξάμηνο 2009/10.
Περί «μυθολογίας»:
Müsse, H. G.: Funktion und Wesen des Mythos, από: Platon Heute (Mythos und Wahrheit). URL: http://platon-heute.de/mythos-und-wahrheit.html (τελευταία πρόσβαση στις 23 Νοεμβρίου «2012»).
Dittmer, J., Grundlegende Merkmale der griechischen Religion, σελ. 2. Αρχείο PDF από ιστοσελίδα του (τελευταία πρόσβαση στις 10.4.«2014»).
PGM, Papyri Graecae Magicae.
Langenscheidt, Taschenwörterbuch Altgriechisch, Βερολίνο/Μόναχο1993.
Encyclopædia Britannica Online.
Zeno(.)org: Herders Conversations-Lexikon.

 

Werbeanzeigen