ΒΛΑΣΗΣ ΡΑΣΣΙΑΣ: Η ΔΟΥΛΕΙΑ ΣΤΟΝ ΠΡΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΤΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟ ΚΟΣΜΟ

Βλάσης Ρασσιάς: «Η δουλεία στον προχριστιανικό και μεταχριστιανικό κόσμο», από: ekatevolos.ysee («2004»), τελευταία πρόσβαση: 27η Λήγοντος Μεταγειτνιώνος του τέταρτου έτους της 698ης Ολυμπιάδος / 30. Αυγούστου 2016.

Βλάσης Ρασσιάς: «Η δουλεία στον προχριστιανικό και μεταχριστιανικό κόσμο»

« … από τον Χριστιανισμό δεν καταδικάστηκε ποτέ η δουλεία ως θεσμός, αντιθέτως πισωγύρισε το καθεστώς των δούλων στις προ-ανθρωπιστικές εποχές, στις εποχές πριν τους Έλληνες, όπως προείπαμε.
Η «Παλαιά Διαθήκη» βρίθει άλλωστε φρικιαστικών αναφορών για το πώς συμπεριφέρονταν οι Ιουδαίοι στους δούλους τους: στην «Έξοδο» κεφ 21 αναφέρεται σαφώς ότι ο δούλος μπορεί να δαρθεί ανηλεώς αρκεί να μην πεθάνει και στερηθεί των υπηρεσιών του ο αφέντης του, ενώ στην «Γένεση» (16) και το «Λεβιτικό» (19) συζητιέται ανενδοίαστα η σεξουαλική χρησιμοποίηση των δούλων.
Ο πραγματικός ιδρυτής του Χριστιανισμού Σαούλ-Σαύλος-Παύλος, στην επιστολή του «Προς Εφεσίους» διακηρύσσει: «Οι δούλοι να υπακούτε στους επίγειους κυρίους της σάρκας σας με φόβο και τρόμο και με όλη την ειλικρίνεια της καρδιάς σας, σαν να το κάνετε για το Xριστό. Όχι για να σας βλέπουν, με κίνητρο να αρέσετε στους ανθρώπους, αλλά σαν δούλοι του Xριστού, που κάνετε το θέλημα του Θεού με όλη την ψυχή σας. Nα δουλεύετε με καλή διάθεση, έχοντας τη συναίσθηση πως το κάνετε για τον Kύριο κι όχι για τους ανθρώπους…». Αλλά και σε άλλα χριστιανικά κείμενα επιτάσσεται η υπακοή των δούλων στους κυρίους τους (γίνεται σύντομη παράθεση από τον ομιλητή).
Με την αναγνώριση του Χριστιανισμού ως επισήμου Θρησκείας της Αυτοκρατορίας, μετετέθη οριστικά η απελευθέρωση των δούλων στην… «μετά θάνατον» ζωή, αφού η επίγεια, πραγματική ζωή είναι τάχα μόνον μια… ευκαιρία για δοκιμασία της πίστεως, ενώ δούλους είχαν κανονικά όλοι οι εύποροι χριστιανοί, καθώς και οι επίσκοποι, οι εκκλησιαστικές υπηρεσίες και τα μοναστήρια. Πολλοί δε από τους δούλους προέρχονταν από ελεύθερους ανθρώπους που είχαν καταδικαστεί από τους τύραννους χριστιανούς σε δουλεία ως ένοχοι «ειδωλολατρίας», αφού πρώτα τους είχε κατασχεθεί η περιουσία (βλ. Κανόνα 14 της τοπικής Συνόδου της Ναρβόννης, το έτος 590, καθώς και το «…si ingenua est, careat dignitate persone et cui iusserimus servitura tradatur…» του ισπανικού «Forum Judicum»).
Το έτος 675 μάλιστα, στην Ισπανία, η 11η Σύνοδος του Τολέδο εκφράζει την δυσαρέσκειά της για την μεγάλη διαφθορά του μέσου και ανώτερου κλήρου που φαίνεται ότι, με την παντοδυναμία που τους παρέχει το «Forum Judicum», ασυδοτούν κατά των ανυπεράσπιστων απλών ανθρώπων («Κανόνες» 4, 6, 8 και 10), ή συνηθίζουν ν’ ακρωτηριάζουν ή να θανατώνουν τους σκλάβους και τις σκλάβες τους.

Ενδιαφέρον είναι το ότι η τοπική Σύνοδος της Γάγγρας της Παφλαγονίας, στην οποία πήραν μέρος οι πατέρες της Εκκλησίας Ευσέβιος, Αιλιανός κ.ά., αναθεμάτισε στον 3ο Κανόνα της όλους εκείνους που προέτρεπαν δούλους να μην υπακούουν στα αφεντικά τους και να δραπετεύουν: «εί τις δούλον, προφάσει θεοσεβείας, διδάσκοι καταφρονείν δεσπότου και αναχωρείν της υπηρεσίας και μη μετ’ ευνοίας και πάσης τιμής τώι εαυτού δεσπότηι εξυπηρετείσθαι, ανάθεμα έστω».

Το 626 η Σύνοδος της Ρεμς κατήργησε το Νόμο του Νέρωνος που αφαιρούσε το δικαίωμα ζωής ή θανάτου επάνω στους δούλους και έδινε δικαίωμα στους τελευταίους να μηνύουν για κακομεταχείριση τους αφέντες τους, ενώ τον 6ο και 7ο αιώνα οι Βησιγότθοι χριστιανοί κάνουν συστηματικά δούλους τους Εθνικούς και τους καταφεύγοντες σε μάντεις, ακόμη και μικρά παιδιά αν δεν καταδώσουν τους γονείς τους, ενώ στο Βυζάντιο παρουσιάζεται ο χαρακτηρισμός «αγιόδουλοι». Πρόκειται για δούλους που καλλιεργούσαν τα τιμάρια της εκκλησίας, π.χ. στην Κέρκυρα, όπου υπάρχει και τοποθεσία «Αγιοι Δούλοι».

Εδώ δεν θα πρέπει να παραληφθεί ν’ αναφερθεί το τερατώδες έγκλημα στο Μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου στα Γίργια της Άνω Αιγύπτου. Όταν οι Άγγλοι κατέλαβαν την περιοχή, βρέθηκαν μπροστά σε μία ανείπωτη κτηνωδία. Επί αιώνες, όπως απέδειξαν οι μαζικοί τάφοι που βρέθηκαν εκεί, οι χριστιανοί μοναχοί έπιαναν τα παιδιά των μαύρων, τα ευνούχιζαν και τα έβαζαν να δουλεύουν αλυσοδεμένα ως σκλάβοι. Τα 7 στα 10 σκλαβάκια πέθαιναν κατά τον ευνουχισμό.

Καταλήγοντας, θα λέγαμε ότι το πρωτοφανές έγκλημα των χριστιανών σε αυτό το ζήτημα ήταν η, για πρώτη φορά στην Ιστορία, απόπειρα για θεολογική τεκμηρίωση του θεσμού της δουλείας, από τον Παύλο έως την απίθανη «Βιβλική νομιμοποίηση της δουλοκτησίας» του J.F. Brennan (1851).
Το έτος 1888 ωστόσο, η Ρωμαιοκαθολική Χριστιανική Εκκλησία, μέγας υποστηρικτής του θεσμού της δουλείας μέσα στους αιώνες, που έβαζε στο Index με τ’ απαγορευμένα βιβλία τα φυλλάδια των ανθρωπιστών και ουτοπιστών σοσιαλιστών κατά της δουλείας, υποχρεώθηκε εν τέλει από το πνεύμα των καιρών να την καταδικάσει, έστω και στα χαρτιά. Η Ορθόδοξη πλευρά της από την άλλη, ευλογούσε συστηματικά την δουλεία, ιδίως στην τσαρική Ρωσία όπου ήταν παντοκράτειρα. Το έτος 1861, υπό την πίεση των δυτικών επαναστατικών ιδεών, που βεβαίως ουδεμία σχέση είχαν με τον Χριστιανισμό, καταργήθηκε ωστόσο και στην Ρωσία η δουλεία, τουλάχιστον στα χαρτιά, και απελευθερώθησαν ούτε 1 ούτε 2 αλλά εν συνόλω 43 εκατομμύρια δούλοι !!!»

 

Advertisements