ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΙΣΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ

Εθνικισμός και Μισελληνισμός

Διαπραγμάτευση πάνω σε ένα μπερδεμένο ιδεολογικό κουβάρι

25. Ελαφηβολιών 2792 / 02. Απριλίου 2.016

Πόσο μπορεί να μας αφορά η ιδεολογία του εθνικισμού; Ως πολιτισμικό έθνος, καθόλου.

Παρατηρούμε όμως με ανησυχία την κακοποίηση, εκμετάλλευση και διαστροφή των συμβόλων και της ιστορίας μας από τους εγχώριους εθνικιστές στην προσπάθεια τους να αντλήσουν αίγλη από το παρελθόν μας. Δεν είναι καινούργια τακτική. Το ίδιο έκαναν οι ομοϊδεάτες τους στην Γερμανία στα χρόνια του Λαϊκού Κινήματος (Völkische Bewegung, 1890-1945) με τον γερμανικό Εθνισμό. Στο Τρίτο Ράιχ, από το οποίο εμπνεύστηκε ο «Τρίτος Ελληνικός Πολιτισμός» του Μεταξά, έφτασε η εθνικιστική καπηλεία της γερμανικής εθνικής παράδοσης στην αποκορύφωση της και όσοι γερμανοί Εθνικοί αντιστάθηκαν στον ευτελισμό της παράδοσης τους κατέληξαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Η κατάσταση στην σύγχρονη Ελλάδα είναι σαφώς διαφορετική από εκείνη στην χιτλερική Γερμανία, διαπιστώνονται όμως σημαντικές ομοιότητες μεταξύ των δύο εθνικισμών. Στην σύγχρονη Ελλάδα δεν υπάρχει μεν η Αριοσοφία, ο «Γερμανοχριστιανισμός» (Deutschchristentum) και η ταύτιση του «γερμανικού» κράτους με τον γερμανικό εθνικό πολιτισμό, αλλά υπάρχουν αντίστοιχα φαινόμενα που έχουν στηθεί γύρω από την ρωμαίικη μυθιστορία όπως ο Αρχαιοκεντρισμός, ο «Ελληνοχριστιανισμός» και η εξίσωση του Ρωμαίικου Κράτους με το ελληνικό έθνος. Επομένως πρόκειται για διαφορετικές εκδοχές κοινών αντιλήψεων: Φυλετικός Μυστικισμός, Θετικός Χριστιανισμός, Αντιδιαφωτισμός. Οι αντιστοιχίες στην ορολογία είναι επίσης αξιοσημείωτες. Αυτές οι ομοιότητες πρέπει να παρθούν σοβαρά υπόψη, άν δεν θέλουμε στην επόμενη ιστορική στροφή να έχουμε την ίδια μοίρα με τους άτυχους γερμανούς Εθνικούς. Ο εθνικισμός αντιπροσωπεύει δια του πατρός του μίαν θεωρία περί κόσμου και εθνότητας τελείως αντίθετη με την πολυμορφική τάξη της Εθνόσφαιρας, καθότι έχει κοιτίδα του την μονοθεϊστική εκτροπή.

Πράγματι, ο εθνικισμός και η ελλαδίτικη «ελληνολατρία» είναι εκτρώματα του μονοθεϊσμού και συμπεριφέρονται ανάλογα, από την μία εξιδανικεύουν κυριευμένοι από την εθνικιστική παραμυθολογία της Ρωμιοσύνης τον ψευτο-Ελληνισμό του Παπαρρηγόπουλου, από την άλλη επιτίθενται στον πραγματικό ελληνισμό, φοβούμενοι μήπως αποκαλυφθεί υπό το φως της αποκατάστασης του τελευταίου το βάθος της ασυναρτησίας τους. Από ανέκαθεν οι εθνικιστές υπήρξαν, λίγο-πολύ, βραχίονες της ρωμαίικης μυθιστορίας. Δυσφημούν, απομονώνουν και υβρίζουν σαν μικρά παιδιά, όποιον τολμάει να την αμφισβητήσει, εκδηλώνοντας δι’αυτού την περίεργη απέχθεια τους για την πραγματικότητα, δηλ. εκείνου που όντως υφίσταται. Δεν εκπλήσσει λοιπόν που θεωρούν Έλληνες τους εαυτούς τους και Ανθέλληνες τους παλινορθωτές του ιστορικού Ελληνισμού, ενώ ταυτόχρονα κρύβουν τον μισελληνισμό τους πίσω από την αλαζονική συμπεριφορά του «ελληναρά». Αλλά όσες φορές και να πεις το κρασί γάλα, κρασί παραμένει. 

Έτσι, το φιλεκκλησιαστικό και, κατά τους θιασώτες του «ελληνοχριστιανισμού», «γνήσιο ελληνικό» καθεστώς του ρωμιού εθνικιστή Μεταξά δεν απαγόρευσε μόνον την ανάγνωση ελληνικών έργων σαν την Αντιγόνη του Σοφοκλή, την Πολιτεία του Πλάτωνα ή τον Επιτάφιο του Περικλή στα σχολεία, αλλά προχώρησε και στο δημόσιο κάψιμο αυτών και άλλων βιβλίων! (Δίνονται οι παρακάτω σύνδεσμοι για όσους ενδιαφέρονται για περαιτέρω πληροφόρηση επί του θέματος: 4η Αυγούστου, 16 Αυγούστου 1936). Στην περίοδο του Μεταξά έγινε ο μισελληνικός χαρακτήρας της «εθνικής παιδείας» του «ελληνικού» κράτους πλήρως αντιληπτός. Η διεφθαρμένη συμμορία του Γεωργίου Παπαδοπούλου ακολούθησε την ίδια «πολιτική γραμμή»: Δεν είχε κλείσει μήνα η δικτατορία, όταν εξέδωσε τον κατάλογο έργων και συγγραφέων που θεωρούνται «υπό της Επαναστάσεως βλαβεροί δια την ψυχήν των Ελλήνων [διάβασε: Ρωμιών]». Ανάμεσα τους ο «Προμηθέας Δεσμώτης» του Αισχύλου, η «Ειρήνη» του Αριστοφάνη, οι «Τρωάδες» και οι «Ικέτιδες» του Ευριπίδη. (Κι αφού η δικτατορία των συνταγματαρχών προκάλεσε την εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο και παρέδωσε στο «ελληνικό» κράτος «χρέος, το οποίο ανερχόταν στο 20,8% του ΑΕΠ», το οποίο ύστερα γιγαντώθηκε από τις κυβερνήσεις ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, «εγκατέλειψε» την πολιτική σκηνή για να ηρωοποιηθεί δεκάδες χρόνια μετά από τους θιασώτες της εθνικιστικής ιδεολογίας, αποσιωπώντας βέβαια το «ξεπούληµα της Ελλάδας στα ξένα κεφάλαια από τους Συνταγµατάρχες».)

Όμως η πρωτοβουλία για την ριζική μεταρρύθμιση της παιδείας δεν έχει παρθεί από καμία κυβέρνηση της λεγόμενης μεταπολίτευσης. Μέχρι σήμερα δεν αφαιρέθηκε η εθνικιστική παραμυθολογία από το εκπαιδευτικό σύστημα. Όσοι έδωσαν την εντύπωση ότι επιδιώκουν να την πλήξουν, ήρθαν αντιμέτωποι με την εθνικιστική υστερία. (Ο ορθολογισμός δεν απετέλεσε ποτέ το δυνατό σημείο του εθνικισμού.) Γι’αυτό δυσκολεύονται τόσοι Ελλαδίτες να ξεχωρίσουν την ιστορία από την μυθιστορία που έχουν διδαχθεί στα σχολεία, την ιδεολογία από την πραγματικότητα, την Ρωμιοσύνη από τον Ελληνισμό, το κρατικό από το πολιτισμικό έθνος. Η Εθνικιστική καπηλεία του Ελληνισμού αντιτάσσεται στην σύλληψη της φυσιολογικής έννοιας περί έθνους. Ιστορικά και αντικειμενικά αποτελεί ο εθνικισμός μία νεωτερική δυτική ιδεολογία (encyclopedia Britannica, λήμμα: nationalism) που με την ταύτιση του έθνος με το κράτος οδήγησε στην ίδρυση των κρατικών εθνών, που σχέση δεν έχουν βέβαια με τα πολιτισμικά έθνη όπως λόγου χάρη τους Λακότα ή τους Έλληνες. 

Ο πραγματικός αγώνας δεν είναι λοιπόν κομματικός, ιδεολογικός ή θρησκευτικός, αλλά βαθύτατα πολιτισμικός, στρέφεται ιδίως κατά της αφομοίωσης, προσδοκά την αλλαγή έθους και ως εκ τούτου λαμβάνει χώρο μέσα μας, εκεί που έχουν συσσωρευτεί τα διάφορα σκουπίδια του παγκόσμιου μονοθεϊσμού (μοναχισμός, αποκρυφισμός, εθνικισμός, λενινισμός, νεοφιλελεύθερος πολιτιστικός ιμπεριαλισμός και πάει λέγοντας).

«Ο Εθνικισμός είναι η έκφραση της αιμομιξίας, της ειδωλολατρείας, της ψυχασθένειας μας. Ο ‹Πατριωτισμός› είναι η Λατρεία του. Είναι απαραίτητο να επισημάνω ότι με τον ορο ‹Πατριωτισμός› εννοώ εκείνη την συμπεριφορά που καθιστά τον Λαό μας υπεράνω της ανθρωπότητας, υπεράνω της έννοιας της αλήθειας και δικαιοσύνης, κι όχι το ενδιαφέρον για τον Λαό μας, που είναι το ενδιαφέρον για την πνευματική και υλική ευημερία του – κι όχι για την υποδούλωση άλλων Λαών. Ακριβώς όπως η αγάπη για έναν συγκεκριμένο άνθρωπο που αποκλείει τους υπόλοιπους, δεν αποτελεί αγάπη, έτσι και η αγάπη για την χώρα μας που δεν είναι ταυτόχρονα κι αγάπη για την ανθρωπότητα, δεν αποτελεί αγάπη, αλλά ειδωλολατρία.»

Erich Fromm, The sane Society, Κεφάλαιο 3, Νέα Υόρκη 1955.

Στυλιανός Κ. Αρίστων

Advertisements