ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ – ΣΑΛΛΟΥΣΤΙΟΣ: “ΠΕΡΙ ΘΕΩΝ ΚΑΙ ΚΟΣΜΟΥ”

Σαλλούστιος: Περί θεών και κόσμου, Αθήνα: Ανοιχτή Πόλη, 2002. (Απόδοση στη νεοελληνική από τον Β. Γ. Ρασσιά).
Βιβλιοκριτική του Στυλιανού Αρίστωνος.
Βαθμολογία: 5/5.

Περί θεών και κόσμου (© Ανοιχτή Πόλη)

Το ανά χείρας βιβλίο έχει μεγάλο ενδιαφέρον, διότι αντικατοπτρίζει την θεολογική θέαση των Εθνικών εκείνης της εποχής. Ο Σαλλούστιος ήταν πλατωνικός και φίλος του τελευταίου έλληνα αυτοκράτορα Ιουλιανού. Συνέγραψε το ΠΕΡΙ ΘΕΩΝ ΚΑΙ ΚΟΣΜΟΥ μάλλον το μάρτιο του “362” μ.α.χ.χ. στην ελληνική. Ο Nilsson θεώρησε το έργο του ως το “κατηχητικό” του πλατωνισμού, κι όμως “πιἀνει” το πνεύμα του ύστερου εθνισμού χωρίς να “αγγίζει” τον μυστικισμό και δυϊσμό της εποχής. Η ανεκτικότητα του Ιουλιανού απέναντι στους χριστιανούς ωφείλεται μάλλον στον Σαλλούστιο.

Την εποχή εκείνη υπήρξε έντονη η επιρροή της ανατολής στις κοινωνίες της δύσης. Η Ανατολή δεν έφερε όμως μόνο την σωτηριολογία, τον μοναχισμό και λοιπά αντιδραστικά φαινόμενα, αλλά και την ιδιοσυγκρασία των λαών της εις τον πλατωνισμό. Ο Σαλλούστιος καταφέρνει όμως κατά κἀποιο τρόπο να ενώσει την κλασική Ελλάδα με τον ύστερο Εθνισμό, ο οποίος δεν αντιμετώπιζε μόνον τον χριστιανισμό, αλλά και τα αποσυνθετικά στοιχεία που του “άνοιξαν την πόρτα”: την γοητεία, τον μυστικισμό, τον ερμητισμό, την θαυματοπληξία, σωτηρολογία και μοιρολατρεία.

Το βιβλίο αρχίζει με μία μικρή εισαγωγή του μεταφραστη στην ιστορία, τις εποχιακές περιστάσεις και το νόημα του κειμένου (σελ. 7-15). Μετά ακολουθεί το αρχαίο κείμενο μαζί με την μετάφραση (σελ. 19-79). Το κείμενο διαχωρίζεται σε 21 μικρά κεφαλαια, η γλώσσα είναι απλή, όμως δεν υπάρχουν σημειώσεις. Το μύνημα είναι κατανοητό και η δομή του έργου απόλυτα λογική. Ο Σαλλούστιος ξεκινάει το έργο του με τα εξής σημαντικά λόγια: “Όσοι επιθυμούν να διδαχθούν για τους Θεούς πρέπει από της παιδικής τους ηλικίας να έχουν διαπαιδαγωγηθεί καλώς και να μην έχουν ανατραφεί με ανόητες δοξασίες. Πρέπει επίσης να έχουν καλή φύση και λογική συγκρότηση, προκειμένου αναλόγως να κατανοήσουν και τη διδαχή” (σελ. 19).

Έπειτα συνεχίζει με την διδαχή της εθνικής κοσμοθεάσης από την πλατωνική οπτική γωνία, επιπλέον όμως εκφράζει γενικές θέσεις του ελληνισμού. Εξηγεί λ.χ. γιατί δεν μεταβάλλεται ο θεός, ότι κάθε θεός είναι αγέννητος και “προέρχεται” από την Πρώτη Αιτία, αλλά κι ότι οι θεοί δεν “διαχωρίζονται από την Πρώτη Αιτία¨, δηλ. το ΕΝ. Αποκαλύπτει τις συμπαντικές λειτουργίες των Δώδεκα Θεών, το νόημα πίσω από τους μύθους και εξηγεί την ελληνικότατη θέση περί της αγεννησίας και αιωνιότης του σύμπαντος. Αναφέρεται επίσης στην αρετή και μας αφήνει να κατανοήσουμε την κακία σαν αποχή του αγαθού και σε τι ωφελούν οι θυσίες όταν οι θεοί δεν έχουν ανάγκες κ.α. Μία ενδιαφέρον θέση είναι πως οι άνθρωποι αυτοθεραπεύουμε την ψυχή μας με την στροφή στους θεούς και ότι ο θεός δεν απομακρύνεται από τους θνητούς, όπως ο Ήλιος δεν απομακρύνεται από τους τυφλούς. Χάρη στη λογική παρουσίαση των θέσεων του η οντολογία του ύστερου Εθνισμού γίνεται πολύ ελκυστική. Συμβουλεύω όλους τους εθνικούς Έλληνες να διαβάσουν το ΠΕΡΙ ΘΕΩΝ ΚΑΙ ΚΟΣΜΟΥ, μιας και η απόδοση στην νεοελληνική είναι πολύ ικανοποιητική. Μη ξεχνάμε επίσης την μεγάλη σημασία του Σαλλούστιου για τον σύγχρονο ελληνισμό.

Ας μην λησμονήσουν οι αναγνώστες στη συνέχεια την ανάγνωση του Κορνούτου για να μάθουν και την στωϊκή αντίληψη του Εθνισμού. Πλατωνισμός και στωϊκισμός υπήρξαν οι μεγαλύτερες σχολές της ύστερης αρχαιότητας και ο πυρήνας της ελληνικής αντίστασης κατά του βάρβαρου εκχριστιανισμού.

Advertisements