ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ – ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ ΚΟΥΤΟΥΛΑΣ: “ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΕΝΑΝΤΙ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ”

Διαμαντής Κούτουλας: Το Βυζἀντιο έναντι των Ελλήνων Εθνικών, 2η έκδ., Θεσσαλονίκη: Διον, 2002.
Βιβλιοκριτική του Στυλιανού Αρίστων.
Βαθμολογία: 3/5.

Το βιβλίο “Το Βυζἀντιο έναντι των Ελλήνων Εθνικών” του Φιλολογου Διαμαντη Κούτουλα είναι από τα λίγα που εξετάζουν τον διωγμό των ελλήνων από τους εκχριστιανισμένους ρωμαίους απο τον 4ο εως τον 6ο αιώνα μ.α.χ.χ. Το θέμα ενδιαφέρον, όμως δίσταζα ένα διάστημα να το παραγγείλω εξαιτίας του γεγονός ότι ο κ. Κούτουλας διάλεξε στο παρελθόν τις εκδόσεις “Νέα Θέσις” για την δημοσίευση ενός βιβλίου του. Αλλά αφού έμαθα πως πήρε μέρος στο Α΄ Συνέδριο Ελληνικής Προϊστορίας στη Γερμανία (“1994”), νίκησε το ενδιαφέρον τις αμφιβολίες μου.

Η εργασία του είναι χρήσιμη για την ανίχνευση της ελληνικής εθνοκτονίας. Στο εισαγωγικό σημείωμα εξηγεί ότι “με τον όρο ‘Έλληνες Εθνικοί’ εννοούνται οι Ελληνικοί Πληθυσμοί της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας που παρέμειναν πιστοί στο Δωδεκάθεο” (σελ. 9). “Ο Χριστιανισμός, ως ιδεολογικό τέκνο του Ιουδαϊσμού, διατήρησε το σημασιολογικό περιεχόμενο του όρου ‘εθνικός’, όπως αυτό είχε διαμορφωθεί από την Ιουδαϊκή θρησκευτική εννοιολογία.” (αυτόθι). Όπως λέει ο ίδιος περιορίζεται στην αυτοκρατορική πολιτική του βυζαντίου κατα του ελληνισμού, αν και, όπως κατέδειξε ο Ντέσνερ, η αυτοκρατορική πολιτική δρούσε υπό την σκιά της εκκλησίας.

Το ιστορικό Συμπέρασμα που προκύπτει από την ιστορική έρευνα των πηγών της Βυζαντινής Περιόδου μεταξύ του 4ου και 6ου αι. μ.Χ. μπορεί εκ προοιμίου να συνοψισθεί στα εξής: Η πλειοψηφία των Ελλήνων της κυρίως Ελλάδας καθώς και μεγάλο τμήμα του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας και της Αιγύπτου παρέμεινε πιστό στο Δωδεκάθεο, στη λατρεία της Ίσιδας, του Σέραπι ή στον Μιθραϊσμό και μόνο δια πυρός και σιδήρου απαρνήθηκε την πατρογονική πίστη του […].” (σελ. 10). Πολλοί απ’ τους “υπόλοιπους” είχαν “ασπασθεί τον Χριστιανισμό για καθαρά βιοποριστικούς λόγους κυρίως” (σελ. 91). Οι πηγές στις οποίες βασίζεται ο συγγραφέας είναι στην πλειοψηφία τους ελληνικές, αρχαίες και σύγχρονες (Άννα Δημητρίου, Κυριάκος Σιμόπουλος, Παπαρρηγόπουλος, Ζώσιμος, αλλά και Τερτυλλιανός, Ιωάννης της Εφέσου, Ευσέβιος Καισαρείας κ.ά.). Το Βυζάντιο έπραξε μεγάλες θηριωδίες κατά των Ελλήνων, π.χ. Ο Ιωάννης της Εφέσου “δια της βίας βάφτισε” 70.000 “ειδωλολάτρες” της Μικρασίας, ο “άγιος” Πορφύριος το 401 “προχώρησε … στην γενοκτονία όλων των Ελλήνων κατοίκων της πόλεως Γάζας στην Παλαιστίνη (Πασχάλιον Χρονικόν, 402).

Κι ας αρκείται ο συγγραφέας με την Ελληνική Εθνοκτονία μέχρι τον 6ο αιώνα, ασχολείται λίγο και με τον διωγμό του Ελληνισμού μετά τον 6ο αιώνα, όταν λ.χ., αναφέρεται στην κατάσταση της Πελοπόννησος του 8ου αι., ή στην δολοφονία του μαθητή του Πλήθωνα και πρώην-χριστιανού Ιουβενάλιο, κατηγορηθέντας “επί ελληνισμώ” (σελ. 30). Το τελευταίο κεφάλαιο ασχολείται με την βυζαντινή “ιερά εξέταση”. Ακολουθούν οι Νόμοι κατά των Εθνικών (76-89).

Ενώ γνωρίζει την Εθνοκτονία του Ελληνισμού, ισχυρίζεται ότι “χάρις στην συνέχεια της γλώσσας δεν απεβίωσε ιστορικά”, “στην βυζαντινή λειτουργική επιβίωνε η αρχαία δραματική τέχνη”, επιβίωσε, έτσι λέει ο κ. Κούτουλας, μέσα στην Εκκλησία, αφού αυτή κράτησε την “ουσία της ελληνικής ταυτότητας” ζωντανή: την γλώσσα. Για όλα αυτά όμως δεν φέρνει ούτε μια πηγή, επίσης μπερδεύει τον αναγνώστη διότι ο Επίλογος συγκρούεται με το υπόλοιπο βιβλίο. Αν η γλώσσα είναι η ουσία της ελληνικής ταυτότητας, τότε πρέπει ο Γεννάδιος να ήταν Έλληνας, το ίδιο χιλιάδες καθολικοί Θεολόγοι κτλ. Η γλώσσα ανήκει σίγουρα στον σκληρό πυρήνα μιας εθνικής ταυτότητας, αλλά στην ίδια ανήκει το Έθος και η λατρεία των πατρώων θεών. Διότι τα πραγματικά, πάει να πεί φυσιολογικά αναπτυγμένα, όχι ιδρυμένα, έθνη χαρακτηρίζονται από ένα ιδιαίτερο Έθος, όχι μόνο από την σκοπιά της Εθνολογίας, αλλά και στην αντίληψη των πραγματικών, αρχαίων Ελλήνων (Ηρόδοτος, 8.143-8.144, Απολλώνιος Τυανεύς επιστολή “Ίωσιν”). Δεν μου φαίνεται λοιπόν λογική η λογική του Επιλογου.

Κατα τ’ άλλα είναι η ανά χείρας εργασία άξια ανάγνωσης και μια καλή εισαγωγή στο δύσκολο, αλλά και αποσιωπημένο θέμα αυτό.

Advertisements